Πανιερότατε, τι είναι το Τριώδιο;
Το Τριώδιο είναι η κατανυχτικότερη περίοδος του εκκλησιαστικού μας έτους και σηματοδοτεί την έναρξη των κινητών εκκλησιαστικών μας εορτών.
Οι γιορτές μας είναι κινητές και ακίνητες. Οι κινητές είναι αυτές που συνδέονται με το Πάσχα. Όσες προηγούνται του Πάσχα λέμε ότι συνιστούν τον κύκλο του Τριωδίου και όσες ακολουθούν το Πάσχα συνιστούν τον κύκλο του Πεντηκοσταρίου.
Πότε αρχίζει και πότε τελειώνει;
Το Τριώδιο είναι μια περίοδος εβδομήντα ημερών, δέκα εβδομάδων. Ξεκινά από την Κυριακή του Τελώνη και Φαρισαίου και τελειώνει με την Ακολουθία του Μεγάλου Σαββάτου το πρωί. Είναι δέκα εβδομάδες με σκοπό την προετοιμασία μας για τον εορτασμό του Πάσχα. Χωρίζεται σε τρία μέρη. Είναι πρώτα το προπαρασκευαστικό μέρος, οι εβδομάδες που διανύουμε τώρα, δηλαδή από την Κυριακή του Τελώνη και Φαρισαίου μέχρι και την Κυριακή της Τυρινής που σιγά-σιγά μας προετοιμάζουν για τη μεγάλη τεσσαρακοστή.
Πότε ξεκινά η μεγάλη τεσσαρακοστή;
Η μεγάλη τεσσαρακοστή ξεκινά από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Παρασκευή πριν από το Σάββατο του Λαζάρου και με την παρεμβολή του ενδιάμεσου Σαββάτου του Λαζάρου και της Κυριακής των Βαΐων. Είναι ύστερα η Μεγάλη Εβδομάδα.
Για την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας τι μπορούμε να πούμε;
Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι το τρίτο μέρος του Τριωδίου. Είναι κατανυχτική περίοδος για το έτος και σε αυτό λατρεύουμε το Θεό και με προσευχή και με νηστεία και με ελεημοσύνες. Είναι οι τρεις κύριες αρετές, γι’ αυτό και μπήκε ως πρώτη ευαγγελική περικοπή του Τελώνη και του Φαρισαίου. Θα πρέπει σε αυτή την περίοδο που διανύουμε και εντείνουμε την προσευχή, τη νηστεία και την ελεημοσύνη μας να τις κάνουμε με κατάλληλο τρόπο, χριστιανικό, για να μπορέσουμε να πετύχομε το σκοπό μας.
Γιατί ονομάζεται Μεγάλη Τεσσαρακοστή, αφού λέμε ότι είναι πενηνταήμερο;
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή παρόλο που λέμε ότι είναι πενηνταήμερο έχει το όνομα Τεσσαρακοστή, σαράντα μέρες, γιατί είναι αυτές οι σαράντα μέρες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Παρασκευή πριν από το Σάββατο του Λαζάρου. Σε αυτή την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής εντείνουμε τις προσευχές μας και θα το δείτε ότι έχουμε πολλές Ακολουθίες. Κάθε νύχτα έχουμε τα απόδειπνα, τα πρωινά άλλες ακολουθίες, οι προηγιασμένες, οι Χαιρετισμοί ακόμα και τις Κυριακές είναι οι μεγάλες λειτουργίες του Μεγάλου Βασιλείου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Είναι η μεγαλύτερη νηστεία του εκκλησιαστικού μας έτους αυτή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Δεν επιτρέπεται το ψάρι, παρά μόνο μια φορά, στις 25 Μαρτίου, και επομένως πρέπει οι χριστιανοί να βρίσκονται επί «ποδός πολέμου», για να πολεμήσουν τα πάθη τους, τον πονηρόν.
Ο συμβολισμός των σαράντα ημερών
Υπάρχει κάποιος συμβολισμός για το σαράντα μέρες;
Έχει ένα συμβολισμό το σαράντα μέρες που διάλεξε η Εκκλησία. Πρώτος συμβολισμός από την Παλαιά Διαθήκη. Ο Μωυσής ενήστευσε σαράντα μέρες για να πάρει τις πλάκες του Νόμου από το Θεό, ο Ηλίας ενήστευσε σαράντα μέρες όταν παρουσιάστηκε στο Θεό και απέκλεισε τους ουρανούς και ύστερα ξαναπαρουσιάστηκε στο Θεό και επανέφερε τη βροχή, αλλά και ο Χριστός όταν βαφτίστηκε, αποσύρθηκε στην έρημο και ενήστευσε σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες. Στην Παλαιά Διαθήκη πάλι, είναι ένας άλλος συμβολισμός των σαράντα ημερών. Υπήρχε η εντολή της δεκάτης. Να δίνουν δηλαδή το 1/10 των όσων κέρδιζαν στους φτωχούς. Σε αυτούς τους φτωχούς περιλαμβάνονταν και οι Λευίτες-οι κληρικοί του Ισραηλιτικού λαού τότε γιατί δεν είχαν πάρει κλήρο, γη και ετρέφοντο με αυτά τα εισοδήματα. Οι πιστοί, οι χριστιανοί δεν καλούνται να δώσουν το 1/10 των εισοδημάτων τους, αλλά ν’ αφιερώσουν στο Θεό το 1/10 της ζωής τους, το ένα 1/10 του έτους. Αυτές οι σαράντα μέρες, η Τεσσαρακοστή θεωρείται ότι είναι αφιερωμένη στο Θεό. Μιμούμαστε σε αυτή την περίοδο το Χριστό, ο οποίος βγήκε να νηστεύσει στην έρημο και να έρθει αντιμέτωπος ως άνθρωπος και με το διάβολο.
«Ν’ αποφεύγονται, τουλάχιστον, οι ακρότητες»
ΤΗΝ περίοδο του καρναβαλιού οι άνθρωποι από τα παλιά χρόνια μέχρι τις μέρες μας συνηθίζουν να μασκαρεύονται και να οργανώνουν διάφορες αποκριάτικες εκδηλώσεις γεμάτες από πολύ κέφι, διασκέδαση, φαγητό και ποτό. Πώς, όμως, η Εκκλησία αντιλαμβάνεται τις αποκριάτικες αυτές εκδηλώσεις; Ο Μητροπολίτης Πάφου μιλά για το θέμα, τονίζοντας πως οι εκδηλώσεις αυτές δεν έχουν χριστιανική προέλευση, αλλά αποτελούν μια ειδωλολατρική παράδοση: «Η Εκκλησία δεν στέκει στα άκρα όπως κάνουν μερικοί που λένε ότι πρόκειται για λατρεία των ειδώλων κτλ. Όμως, στην περίπτωση αυτή λέμε ότι απομακρυνόμαστε από το πνευματικό περιεχόμενο της περιόδου αυτής. Μας καλεί η Εκκλησία σε μια πνευματική εγρήγορση και εμείς τρέχουμε στα μασκαρέματα. Μπορεί να μην είναι κάτι το ειδωλολατρικό, να είναι μια διασκέδαση για τα παιδιά, αλλά μας απομακρύνουν από τους πνευματικούς αγώνες, που μας καλεί η Εκκλησία, γι’ αυτό κι εμείς λέμε καλύτερα να αποφεύγονται, τουλάχιστον οι ακρότητες. Αν πάρει κάποιος το παιδί του σε μια τέτοια εκδήλωση, σίγουρα δεν θα του πούμε ότι είναι ειδωλολάτρης, ούτε εάν τα σχολεία οργανώσουν μια τέτοια αποκριάτικη, όπως λέγεται, γιορτή σίγουρα δεν θα την κατακρίνουμε και δεν θα το θεωρήσουμε ότι είναι ειδωλολατρικό και να τους κατακεραυνώνουμε. Αλλά οι εκδηλώσεις αυτές απομακρύνουν πράγματι από την κατανυχτική περίοδο που μας καλεί η Εκκλησία αυτό τον καιρό».
«Καρναβάλι, καρναβάλι ζηλευτό…»
ΤΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ της Πάφου έχει πίσω του μια μακρά παράδοση. Έρευνα της πολιτιστικής υπηρεσίας του Δήμου Πάφου μάς γυρίζει πίσω στο χρόνο. Γύρω στο 1918, οι αδελφοί Σωτηράκης και Κώστας Μαρκίδης, φοιτητές τότε, ο ένας της Νομικής Σχολής και ο άλλος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ίδρυσαν μαζί με άλλους νέους τον «Χορευτικό Όμιλο», που λίγο αργότερα μετονομάστηκε σε «Όμιλο Νέων Πάφου».
Οι αδελφοί Μαρκίδη δίδασκαν τους σύγχρονους ευρωπαϊκούς χορούς και φαίνεται ότι είναι από εκεί που ξεκίνησε η ιδέα της οργάνωσης αποκριάτικων εκδηλώσεων στην Πάφο. Στους δρόμους μασκαράδες με μουντζωμένα πρόσωπα δημιούργησαν κεφάτη ατμόσφαιρα, εκείνο, όμως, που ξεχώριζε ήταν τα οικογενειακά γλέντια της Σήκωσης. Φορώντας τις καρναβαλίστικες στολές που με φροντίδα ετοίμαζαν πολλές ημέρες προηγουμένως, οι νέοι γύριζαν τα σπίτια και τραγουδούσαν: «Έφθασε ο καρνάβαλος στα σπίτια σας και πάλι, για να κάμετε χαρά όλοι μικροί μεγάλοι. Καρναβάλι, καρναβάλι ζηλευτό. Και ποιος είδε καρναβάλι σαν κι αυτό;
Στα πρώτα χρόνια του Μεσοπολέμου άρχισαν να οργανώνονται αποκριάτικες εκδηλώσεις από σωματεία και συλλόγους σε κινηματοθέατρα, κέντρα και ξενοδοχεία της πόλης. Ορχήστρες, ντόπιες και ξένες, ψυχαγωγούσαν τον κόσμο που χόρευε, μεταμφιεσμένος, χορούς της εποχής. Σε μερικά από τα κέντρα εμφανίζονταν χορευτικά ή μουσικά συγκροτήματα, από τα πιο δημοφιλή στην Κύπρο. Ομάδες κανταδόρων, που ήσαν ντυμένοι πιερότοι, παρέλαυναν στους κύριους δρόμους της Πάφου τραγουδώντας όμορφα καρναβαλίστικα τραγούδια. Ομάδες μαθητών -κανταδόρων με βιολιά, κιθάρες και μαντολίνα, επισκέπτονταν αρκετά σπίτια σκορπώντας παντού ευθυμία. Την ξεχωριστή αποκριάτικη ατμόσφαιρα της Πάφου συμπλήρωναν άρματα και ομάδες πεζών σε οργανωμένες εκδηλώσεις.
Το «Παφίτικο Καρναβάλι» με τη μορφή που το ξέρουμε σήμερα, ξεκίνησε το 1983 όταν ο Δήμος Πάφου ανέλαβε για πρώτη φορά κεντρικό - συντονιστικό ρόλο στην οργάνωση των αποκριάτικων εκδηλώσεων της πόλης. Ο Δήμος έθεσε τότε υπό την αιγίδα του την Επιτροπή Παφίτικου Καρναβαλιού, στην οποία συμμετείχαν πολιτιστικά κατά κύριο λόγο σωματεία με αξιόλογη συμβολή στην προσπάθεια για αναβίωση του καρναβαλιού στην Πάφο.
Ο Δήμος αναλαμβάνει την όλη οργάνωση του «Παφίτικου καρναβαλιού», επωμιζόμενος ολόκληρο σχεδόν το οικονομικό βάρος των εκδηλώσεων. Οι εκδηλώσεις άρχισαν την Τσικνοπέμπτη με την καθιερωμένη είσοδο του βασιλιά Καρνάβαλου και της συνοδείας του και κορυφώνονται με τη μεγάλη αποκριάτικη παρέλαση αρμάτων και ομάδων που γίνεται στο κέντρο της πόλης. Αποκριάτικες εκδηλώσεις, και συγκεκριμένα χοροί για μικρούς και μεγάλους, οργανώνονται από διάφορα σωματεία σε ξενοδοχεία της τουριστικής περιοχής Πάφου. Παρά τις διάφορες δυσκολίες και αδυναμίες, το «Παφίτικο Καρναβάλι» κατάφερε να γίνει θεσμός με μια ξεχωριστή θέση στα πολιτιστικά δρώμενα της Πάφου.
